تبليغاتX
مدیریت سازمانهای غیر دولتی (NGOs)
مدیریت سازمانهای غیر دولتی (NGOs)

مدیریت سازمانهاي غیر دولتی(NGO)
مریم علی نژاد

من مريم هستم .دانشجوي كارشناسي ارشد مديريت سازمانهاي غير دولتي (ngo) .دختري از جنس پاك ايران زمين با آرزوي آبادي و سرافرازي هر چه بيشتر آن و سعادت و آرامش براي همه هموطنان عزيزم . اميدوارم با معرفي و همگاني كردن نهادها و سازمانهاي مردم نهاد هر چه زودتر به اين آرزو دست يابيم .
alinejadmaryam@yahoo.com

پیوند ها

وبلاگ داستاني دلباخته تر از تو

وبلاگ طنز قره قروت

سايت بين المللي سازمانهاي غير دولتي

يه سايت خوب براي اطلاعات بيشتر به زبان فارسي

خانه فرهنگ و توسعه پايدار

سايت سازمانهاي غير دولتي

بنياد خيريه رفاه كودك

بنياد خيريه فيروز نيا

گروه خدمات آموزشي پارسيان پژوهش

تلاشی دیگر در بالابردن اطلاعات علمی در زمینه سازمانهای غیر دولتی

تلاش علمي آقاي مهدي يار احمدي در سايت علمي و پربار اثير

گروه فرهنگي اجتماعي كيانا

گروه ( سازمان غيردولتي ) فرهنگي اجتماعي كيانا

سايت جالب مديران با تلاش امين شهنازي

موسسه خيريه انصار علي ولي ا...

سايت سيسي اقتصادي ايران ( فرزندان داريوش)

انجمن تنظيم خانواده (سازمان غيردولتي)

سايت معلولين ايران (سازمان غيردولتي)

سازمان غيردولتي جمعيت كاهش خطرات زلزله ايران

بنياد ملي دموكراسي

مرجع دانش (تقويم كنفرانسها و سمينارهاي داخل ايران)

پرتال بانوان ايران

خانه سازمانهاي غيردولتي استان تهران

وبسايت 541

اخبارسازمانهاي غيردولتي ايران به كوشش آقاي نشاط

مديريت نوين به كوشش آقاي نويد بازماندگان

جمعیت زنان مبارزه با آلودگی محیط زیست (به كوشش دوست عزيزم مريم بهزاديان)

انجمن مردم نهاد افراز

حاميان سفر ايمن

مطالب اخير

همایش سازمانهاي غيردولتي توسط شوراي سازمانهاي غيردولتي

خبر مهم!

دعوتنامه

نگاهي به شبكه سازي توسط سازمانهاي غيردولتي

لینک کل گزارش آسیب شناسی سازمانهای غیردولتی مجلس

آسیب‌شناسی سازمان های غیردولتی بررسی شد

سازمانهاي غير دولتي

کارگاه آموزشی

یک توضیح و یک پوزش !

نشست تخصصی دیگر به دعوت دکتر قراچورلوی عزیز

پیوند های روزانه

سايت خبري اومانا

امكانات جانبي

RSS 2.0





Powered by WebGozar

امكانات جانبي

گردآوری شده توسط:
گروه طراحان حرفه ای تم سی تی

WWW.THEME30T.COM

Weblog Theme By BlogSkin

نقش سازمانهای غير دولتی در مبارزه با ايدز

نقش سازمانهای غير دولتی در مبارزه با ايدز

[ جمعیت حلال احمر ]

   همانگونه که اطلاع دارید  اززمان شناسایی بیماری ایدز، بیش  از  22 میلیون نفر بعلت این کسالت جان خود را از دست داده اند. و انتظار میرود تاسال 2010 این تعداد  به دوبرابر افزایش یابد .
 قابل ذکر است که ازحدود سه میلیون موارد جدید آلودگی ایدز دردنیا بصورت  سالانه، سهم جوانان 24- 15  ساله تقریباً 50% است درسالهای اخیر بیش از15 میلیون نفر کودک  زیر 15 سال بواسطه HIV/AIDS  بی سرپرست شده اند که شمار کودکان بی سرپرست بواسطه این بیماری تا سال 2010  به 25  میلیون نفرخواهد رسید .

کشورهای زیر صحرای آفریقا بدترین نقطه تحت تاثیر بیماری هستند ودرچهارکشوراین منطقه ، یک سوم افراد بالغ ، آلوده میباشند . بنا بر این باید بپذیریم که هم اکنون HIV/AIDS یکی از رنج های جانکاه جامعه بشری است و وضعیت بدتری را در آینده پیش رو داریم . 

اپیدمی جهانی ایدز و ویروس آن ، باتوجه به مقیاس وتاثیر ویرانگری که دارد یک مورد اضطراری جهانی ویکی از وحشتناک ترین چالشها را دربرابر زندگی وحیثیت انسان وهمچنین دربرابر برخورداری موثر ازحقوق بشر تشکیل می دهد ، که رشد اجتماعی واقتصادی را درسراسر جهان تضعیف می کند وبر تمامی سطوح جامعه ملی ، اجتماعی ، خانوادگی وفردی تاثیر می گذارد .

همه افراد ، فقیر وغنی ، بدون تمایز ازنظرسن ، جنسیت ، یا نژاد تحت تاثیر اپیدمی ایدز وویروس آن قراردارند وباید توجه داشت  که مردم درکشورهای درحال توسعه بیشتر تحت تاثیر آن هستند وایدز میتواند زائیده فقر باشد ، با فقر ادامه یابد ،  در زمینه فقر منتشر شود وبه فقر بیشتری منجر شود .
  زنان ، کودکان ونوجوانان بویژه دختران در مقابل آلودگی و بیماری  آسیب پذیر ترند . توانمند سازی زنان عنصر اساسی درکاهش آسیب پذیری زنان ودختران دربرابر ایدز وویروس آن میباشد.
شیوع مداوم بیماری ایدز وویروس آن مانعی جدی
  درراه تحقق هدفهای توسعه جهانی هزاره جدید میباشد. فقر، توسعه نیافتگی وبیسوادی ازجمله عوامل مساعد کننده اصلی شیوع ایدز وویروس آن هستند وایدزمانع ویاباعث معکوس شدن روند توسعه دربسیاری ازکشورهاست .

     مناقشات مسلحانه وبلایای طبیعی نیز شیوع اپیدمی راتشدید می کنند. این وقایع بواسطه فروپاشی نظام خانواده ، اجتماع ، و تخریت نظام مراقبت ، بهداشت و ارایه خدمات وهمچنین ایجاد آسیب های فردی ، روانی و  اجتماعی مساعد کننده شرایط گسترش آلودگی و بیماری می باشند. 

دربرخورد ومبارزه موثر با HIV/AIDS  تقویت توانایی های ملی ، منطقه ای و زیرمنطقه ای اهمیت بنیادی داشته واین اقدام به منابع مالی ، فنی ونیروی انسانی مداوم وفراوان ازطریق همکاری واقدام ملی جدی وهمکاری روز افزون منطقه ای وبین المللی نیاز دارد.

برای نشان دادن واکنش موثر به اپیدمی ایدز ، هدایت و رهبری نیرومند در تمامی سطوح جامعه ضروری است
 رهبری دولتها درمبارزه با HIV/AIDS ضروری و قطعی است ولی تلاشهای آنها باید بامشارکت کامل وفعالانه جامعه مدنی ، محافل وجوامع بازرگانی ، سازمانهای غیردولتی وبخش خصوصی تکمیل شود.
     بخشهای مختلف جامعه باید درتعیین خط مشی های چند بخشی وبرنامه ریزی واجرای برنامه ها وهمچنین تامین بودجه برنامه ها سهیم گردند .

حداکثر تلاش ممکن برای گسترش وتقویت مشارکتها ، ائتلاف وشبکه های منطقه ای وبین المللی باید صورت گیرد.

احترام به حقوق کسانی که باایدز و ویروس آن زندگی می کنند یک واکنش موثرهمگانی را میطلبد.بدیهی است   درنشان دادن واکنش باید به آسیب پذیرها اولویت داده شود.

باید به خاطر داشت که دین اسلام ، افراد را از هرگونه تبعیض برحذر می دارد و رهبران اسلامی معتقدند که صرف نظر از نوع ابتلای افراد ، باید به حقوق آنها احترام گذاشت و از سرکوب و تمسخر آنان پرهیز نمود.
      توانمند سازی زنان برای کاهش آسیب پذیری آنان ضروری است . کودکانی که براثر ایدز وویروس آن یتیم شده وتحت تاثیرآن قراردارند  نیازمند کمک ویژه هستند.

• محروم کردن یک کودک از آموزش وتحصیل بخاطر ایدز تجاوز به حقوق اولیه اوست
از مصوبات حقوق بشر _ اجلاس ویژه ایدز 1989 ژنو و 1991 نیویورک
کوفی عنان ، دبیر کل محترم سازمان ملل متحد درمورد ایدز حرفهای شنیدنی دارد، او میگوید :
 

 درجنگ با HIV/AIDS  چیزی به نام  ما وآنان ، کشورهای توسعه یافته ودرحال توسعه ، ثروتمند وفقیروجود ندارد ، فقط یک دشمن مشترک است که هیچ مرزی نمی شناسد وهمه مردم راتهدید می کند . اما همه ما باید به خاطر داشته باشیم درحالی که ایدز وویروس آن فقیروغنی رامبتلا می سازد ، فقیران دربرابرآن به مراتب آسیب پذیرترو پس ازابتلا ، برای مبارزه باآن به شدت ناتوان ترند . 
 اگر چه امروز HIV/AIDS بعنوان یکی از تهدید کننده های اصلی زندگی و سلامت انسانها خصوصاٌ در کشورهای در حال توسعه مطرح می باشد، اما راهکار "پاسخ همگانی" امید مقابله با این تهدید را زنده نگه داشته است.

هرجا که مدیران تمایل سیاسی قوی وتعهد راازخودنشان داده اند ، درکاهش شیوع HIV/AIDS وپایین آوردن میزان صدمات ناشی ازآن موفق بوده اند این مورد چه درسطح محلی وچه درسطح ملی به یک اندازه درست است.

و نیز این مورد چه درکشورهای فقیر ، چه کشورهای بادرآمد متوسط وچه درکشورهای ثروتمند به یک اندازه صحیح است.

همچنین این مورد چه درآفریقا وآسیا وچه درکارائیب وآمریکای لاتین به یک اندازه موثر بوده است .
قاطعیت درعمل ومصمم بودن رهبران سیاسی عامل اساسی والزامی است . موفقیت تایلند وسنگال واستان تامیل نادو درهند درفرونشاندن میزان شیوع
HIV  شاهدی براین گفته است .
موفقیت اوگاندا درمعکوس سازی جریان کامل اپیدمی شاهدی دیگر برادعای بالاست .
آنها شاخص های آلودگی دربین بزرگسالان را ازحدود 14% درسالهای ابتدایی دهه 1990 به 8% درسال 2000 آوردند.

 سازمانهای غیر دولتی  میتوانند نقش حیاتی در ادامه و پیشبرد برنامه های مبارزه با ایدز در جوامع داشته باشند . همانگونه که تا امروز نیز این سازمانها در این جهت از هیچ تلاشی فروگذار نکرده اند. 
این سازمانها از ویژگی هایی برخوردارند که آنان را از سازمانهای دولتی متمایز مینماید.اهم این ویژگی ها به شرح زیر است:

1.       این سازمانها عموماً بر اساس اهداف اجتماعی  و رسالتهای بشر دوستانه تشکیل میگردند. بنا بر این انساندوستانه هستند.

2.       این سازمانها صرفاً براساس نیازهای جوامع خود تشکیل گردیده اند. بنا بر این بومی هستند.

3.    دسترسی  و امکان ارتباط این سازمانها با اقشار مختلف و آسیب پذیر جامعه به مراتب بیشتر از ارگانهای رسمی است. بنا بر این برای نیازمندان قابل دسترس ترند.

4.    به مراتب این سازمانها از  انعطاف پذیری بیشتری برای تغییر و پاسخگویی سریع به پیشآمد های جوامع خود بر خوردارند. بنا بر این انعطاف پذیر و مبرا از بوروکراسی اداری هستند

5.       سازمانهای غیر دولتی دارای تنوع فعالیت هستند

در ده سال گذشته تعداد و انواع متعددی از سازمانهای غیر دولتی در امر HIV/AIDS  درگیر شده اند .این سازمانها دارای طیف وسیعی از اهداف از جمله اجتماعی، بشر دوستانه ، توسعه ای  ، بهداشت باروری ، حقوق بشر ، علمی پژوهشی، و ...  میباشند که هر یک به نوعی نقشی را در زمینه مقابله با ایدز به عهده گرفته اند.

1.    اما نباید فراموش کنیم که سازمانهای غیر دولتی دچار کاستی هایی نیز هستند که عبارتند از
 
غلب دارای منابع محدود مالی و اعتباری هستند.

2.       نیاز به کسب مهارتهای فنی تخصصی دارند .

3.       درزمینه های برنامه ریزی، پایش و ارزشیابی تجربه اندکی دارند.

4.       در زمینه تحول و توسعه سازمانی تجربه کافی ندارند.

ولی در هر حال برایند های قوت و ضعف این سازمانها، همگان را بر نقش حیاتی سازمانهای غیر دولتی در اجرای برنامه های اجتماعی خصوصاً کنترل و مقابله با آسیب های اجتماعی از جملهHIV/AIDS متقاعد نموده است و تجارب موفق  جوامع درگیر در اجرای برنامه های جامع که سازمانهای غیر دولتی در طراحی واجرای آن مشارکت داشته اند ، دلیل این مدعا است.

فدراسیون بین المللی صلیب سرخ و هلال احمر به عنوان یکی از  بزرگترین و اثر گذار ترین سازمان های  بین المللی  غیر دولتی با تعیین اهداف مربوط به مقابله و پیشگیری از ایدز و مطابق با رسالتهای تسکین  آلام بشری این شبکه جهانی  و اعلام اولویت بر آن است تا با بسیج امکانات و حمایت همه جانبه سهم اثرگذار، این نهضت را در پاسخ به خطر اپیدمی ایدز مطابق با توانایی جمعیت های ملی در جهان فزونی بخشد. در سالهای اخیر همواره برنامه مقابله با شیوع HIV توسط فدراسیون بین المللی بعنوان یک اولویت و در استراتژی 2010 بعنوان یکی از برنامه های اصلی نهضت به جمعیت های ملی اعلام گردیده است.

مشارکت فدراسیون بین المللی جمعیتهای هلال احمر و صلیب سرخ در مقابله با ایدز بر اساس اصول بنیادی این نهضت جهانی صورت میپذیرد. که برای تحقق این مشارکت در تخصیص منابع انسانی ، تجهیزاتی و مالی اهتمام داشته است. تا بتواند به رسالت های خود یعنی:
•       ارایه حمایت های بشر دوستانه به افراد متاثر از ایدز  بدون هر گونه تبعیض
•       بسیج داوطلبان برای همکاری با دولت ها و سایر سازمانها درمقابله با ایدز
•       همچنین آگاه سازی و ارایه خدمات پیشگیری به گروههای هدف به خصوص جوانان
 دست یابد.  

فدراسیون بین المللی صلیب سرخ و هلال احمر شعار" زنان ، دختران HIV/AIDS " را برای این سال مورد توجه و تایید قرار داده است .

در کشور ما سیاستهای مداخله جمعیت هلال احمر در امر مقابله با ایدز توسط بالاترین سطح و کمیته ای به رهبری رئیس جمعیت هلال احمر و عضویت روسای سازمانها و معاونتهای جمعیت تعیین می شود.
آموزش و اطلاع رسانی ، مشاوره و حمایت استراتژی های برگزیده جمعیت هلال احمر ایران در امر
مشارکت در کنترل ایدز درکشورهستند.

دستآوردهای این جمعیت با برخورداری از ارتباط نزدیک با جوانان و داوطلبان که بستری مناسب را برای اجرای برنامه های آموزشی و مشاوره ای فراهم آورده است ،آموزش پیشگیری از HIV بیش از یک میلیون و هشتصد هزار نفراز جوانان و داوطلبان کشور طی دو سال گذشته است.
آموزش ایدز ، راههای انتقال و پیشگیری این بیماری، درگروههای مرتبط با جمعیت هلال احمر بدین شرح است :

1.    آموزش جوانان: این آموزش در گروههای مختلف سنی، جنسی، شغلی بعنوان گروه در خطر بواسطه احتمال تجربه رفتارهای پرخطر توسط آموزش های سازمان جوانان هلال احمر به اجرا گذاشته میشود. قابل ذکر است که در حال حاضر جمعیت هلال احمر در 19280 مدرسه، کانون دانش آموزی  و در 460 دانشگاه و مدرسه آموزش عالی ، کانون  دانشجویی ودارای 380 مرکز امور جوانان در سطح کشور است

2.    آموزش امدادگران: امدادگران بعنوان گروه پرخطر بواسطه احتمال تماس با خون و ترشحات در فعالیتهای امدادی ، از طریق سازمان امداد و نجات آموزش لازم را دریافت میکنند.

3.    آموزش جامعه :اولیاء، مسئولین و داوطلبان  بعنوان موثرترین گروهها در کاهش بدنامی و تبعیض و تسهیل کننده اجرای برنامه های کنترلی در جامعه ، از طریق سازمان داوطلبان آموزش لازم داده میشوند.

مراکز مشاوره ایدز واعتیاد جمعیت هلال احمر که تعداد آنها امروز درکشور 22 مرکز است به ارایه خدمات مشاوره ای از جمله  مشاوره وآزمایش داوطلبانه -  مشاوره با گروههای در معرض خطر برای ساخت رفتار سالم و اجتناب از رفتارهای پرخطر و با گروههای پرخطر برای اصلاح رفتارها و ایجاد نگرش مثبت به زندگی، آینده و حس مسئولیت نسبت به خود، خانواده و جامعه ارایه میگردد.

حمایت از اقشار آسیب دیده و آسیب پذیر از HIV بویژه خانواده هایی که بعلت ایدز فاقد سرپرست هستند و کودکان و زنان آلوده در ابعاد اقتصادی، اجتماعی و روانی از سال گذشته بصورت قانونمند توسط سازمان داوطلبان این جمیت تعریف و توسط واحد های استانی به اجرا درآمده است .

تنها در سال گذشته بودجه ای معادل 6 میلیارد ریال از منابع اختصاصی این جمعیت به انجام فعالیت های مذکور که مرتبط با کنترل و پیشگیری HIV است تخصیص و هزینه گردیده است.

 جمعیت هلال احمر به منظور تقویت توانایی ها وجلب حمایتهای فنی ومالی با بخش بهداشتی فدراسیون بین المللی صلیب سرخ وهلال احمر، و با هدف تبادل اطلاعات وتجربیات با دیگر جمعیتهای ملی خصوصا در سطح منطقه ارتباط مستمر دارد ، که فعالیت های این جمعیت تحت نظارت فنی آن فدراسیون قرار داشته وهمواره فدراسیون ضمن تایید ، برنامه های این جمعیت را به عنوان نمونه ای موفق به کشورهای منطقه معرفی نموده  تا از این تجارب ارزنده الگو برداری نمایند .  

 بدون تردید جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران در راستای اهداف خود یعنی تسکین آلام بشری ، حمایت از زندگی وسلامت انسانها و تلاش در جهت تامین حقوق واحترام انسانها، وتامین نیاز جامعه ، پیشرو  جمعیتهای ملی منطقه خاور میانه و شمال آفریقا  پیشگیری ومبارزه با ایدز را یکی از اولویتها ی برنامه ای وکاری خود تعریف کرده است.
 این جمعیت که یک سازمان غیر دولتی است بواسطه فعالیتهای موثر و گسترده، بهره گیری از منابع ، امکانات و پتانسیل موجود، بعنوان یکی از شرکای اصلی اقدامات ملی مبارزه با HIV در کشور محسوب میگردد و در برنامه استراتژیک ملی کنترل ایدز نیز نقش و جایگاه تعریف شده ای درکنار دیگر ارگانهای در گیر که عموما وزارتخانه ها وسازمانهای دولتی می باشند را  پذیرفته است.

این جمعیت به عنوان بزرگترین و قدیمی ترین سازمان غیر دولتی در کشور ما که همواره در ارایه خدمات اجتماعی فعال و پیشرو بوده است و تا امروز با بهره گیری از امکانات داخلی به این مهم نیز پرداخته ، تنها جمعیت ملی درمنطقه MENA   (منطقه خاور میاته و شمال آفریقا)است  که با توجه به تجارب و توانایی های خود با حمایت وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی توانسته است  قول کمک 10 میلیون دلاری Global Fund(صندوق جهانی کمک به پروژه های کنترل ایدز ، مالاریا وسل) را برای مبارزه با ایدز به خود اختصاص دهد  تا با همکاری دیگر سازمانهای غیر دولتی در اجرای برنامه های کنترلی ایدز در جامعه در ابعاد وسیع تر ظاهر گردد.

 همچنین جمعیت هلال احمر از شرکاء اصلی وزارت بهداشت ، درمان وآموزش پزشکی و وزارت آموزش پرورش در دریافت کمک  دیگری معادل 15 میلیون دلاراز  Global Fund(صندوق جهانی کمک به پروژه های کنترل ایدز ، سل و مالاریا ) برای مقابله با ایدز در کشور است . 

بر اساس مطالب پیش گفت لازمه پاسخ جامع به تهدید HIV/AIDS ، بسیج عمومی است و همه ارکان جامعه و سازمانهای غیر دولتی باید در مراحل تعیین خط مشی، برنامه ریزی و اجرا سهیم و از کلیه منابع خود در این راستا  بهره گیری نمایند و متقابلاً باید حمایت از سازمانهای غیر دولتی به عنوان یکی از شرکاء اصلی و یکی از استراتژی های کنترل همه گیری، مورد عنایت و اقدام سیاست گزاران جوامع باشد.

منبع : سایت جمعیت حلال احمر ایران

 

 

چهارشنبه بیست و هشتم آذر 1386 |

نقش سازمانهاي غير دولتي در كاهش خسارتهاي ناشي از زلزله

 

نقش سازمانهاي غير دولتي در كاهش خسارتهاي ناشي از زلزله

 

 

علیرضا سعیدی*            مهدی وجودی**

* کارشناس مدیریت بحران جمعیت کاهش خطرات زلزله ایران Saeedi@EHRSI.com

**دبیر جمعیت کاهش خطرات زلزله ایران Info@Vojoudi.com

 

 این مقاله به مجله راه و ساختمان ارائه گردیده است

 

 

 

 

 

چکیده مقاله: سازمانهای غیر دولتی در نظم نوین جهانی علاوه بر اینکه بعنوان نمودی از دموکراسی در جوامع مطرح می­شوند، بعنوان نهادهای موازی دولت بخشی از بار اجرایی دولت را بر عهده می­گیرند. با توجه به ماهیت مردمی بودن این سازمانها، در واقع ارگان نظارتی مردم به فعالیتهای دولت در جهت اجرای خواسته های آنها نیز بشمار می­روند. در مقاله حاضر پس از بحث کوتاهی که در زمینه معرفی سازمانهای غیردولتی و نیز بحران زلزله در ایران ارائه می­گردد با توجه به نظام ساخت و ساز کشور نقشی که سازمانهای غیردولتی می­توانند در کنار دولت در جهت کاهش خسارتهای ناشی از زلزله داشته باشند مطرح می­شود. در پایان راهکارهای اجرایی در زمینه بکارگیری این سازمانها در جهت ارتقای فرهنگی و علمی کشور در جهت مقابله به بحرانها ارائه گردیده است.

 

کلمات کلیدی: سازمان غیردولتی، زلزله، مدیریت بحران، خسارت، نظارت، ایمن سازی

 


 

1- مقدمه

کشور ایران، بدلیل قرار گرفتن در منطقه خاص تکتونیکی کره زمین، همواره شاهد وقوع زمین­لرزه­های مخرب و شدید بوده است. از سوی دیگر بدلیل ساختار اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی حاکم بر آن گاهی شاهد تشدید خسارتهای ناشی از زمین­لرزه بدلیل سوء مدیریتها و نیز عملکرد نادرست نیروهای مردمی بهنگام وقوع شرایط بحران بوده­ایم. کاهش خسارتهای ناشی از زلزله در چنین کشوری نیازمند همکاری تمام ارگانهای دولتی و غیر­دولتی با یکدیگر است، چرا که دولت به تنهایی توانایی کنترل آسیبهایی در این وسعت و نیز آموزشهای همگانی و عمومی در سطح جامعه را ندارد. از طرف دیگر در کشور ایران بدلیل وابسته بودن تمام سازمانها وارگانهای مرتبط با فعالیتهای عمرانی و ساخت ساز به دولت ، امکان نظارت بیطرف بر این فعالیتها وجود ندارد. در این بین سازمانهای غیردولتی میتوانند به عنوان ناظر بیطرف به نقد فعالیتهای عمرانی و مراحل مختلف ساخت و ساز و بازسازیها و نیز در مراحل مختلف امداد رسانی و کاهش آلام ناشی از پدیده زلزله و سایر حوادث طبیعی عمل کنند. در این مقاله سعی خواهد شد تا بصورت اجمالی از سه دیدگاه عمده یعنی افزایش منابع، کاهش نیازها و فرماندهی بحران به نقش سازمانهای غیردولتی در کاهش خسارتهای ناشی از زلزله در ایران بپردازیم. قبل از پرداختن به نقش سازمانهای غیر دولتی، ابتدا به ارائه تعاریفی از سازمانهای غیردولتی، بحران و مدیریت بر بحران، بحرانهای پس از زلزله در ایران، و نیز ارائه تصویر کلی از نظام حاکم بر ساخت و ساز در ایران می­پردازیم. سپس با توجه به تعاریف فوق، در ادامه به بررسی نقشی که سازمانهای غیردولتی دراین مسیر میتوانند داشته باشند خواهیم پرداخت. در قسمت نتیجه گیری، پیشنهادهای عملی جهت پررنگتر شدن نقش سازمانهای غیردولتی ارائه می­گردد.

 

2- سازمانهای غیردولتی[1]

در تعاریف جهانی سازمانهای غیردولتی شامل جمعیت ها، گروه ها  و نهادهای انسانی و خود جوش و بر آمده از مردمی هستند كه مهمترین شاخصه  خود را در استقلال از دولت تبیین می­نمایند. امروزه سازمانهای غیر دولتی با فعالیت غیر انتفاعی و داوطلبانه در جهت رفاه و خدمات عمومی به انجام فعالیت می­پردازند. این سازمانها بنابر تعریف بانك جهانی در كاهش دردها و افزایش منافع فقرا و حفظ محیط زیست، تامین خدمات اجتماعی و توسعه اجتماع ملی فعال هستند. این سازمانها در تمام عرصه های ملی و بین المللی فعالیت می نمایند. بطور مثال نقش موثر شهروندان در اداره امور خود در محدوده یك شهر در چارچوب سازمانهای غیردولتی و مدنی قابل تصور است. شهروندان در این مشاركت فعال صاحب تجربه، تخصص و آگاهی و در توسعه اجتماعی توانمند می­گردند. دامنه فعالیت این سازمانها ازامور امدادی، رفاهی، و مذهبی تا دفاع از حقوق بشر، پناهندگی و توسعه علوم و تكنولوژی و امور زنان و جوانان را شامل می­گردد. سازمانهای غیر دولتی كانال ارتباطی بین مردم و دولت هستند و نقش موثری در رشد و بلوغ اجتماعی بازی می­نمایند. هر شخصی به دور از تعصبات نژادی، فرهنگی، جنسی و یا اعتقادات مذهبی فقط با پذیرفتن آرمانهای خاص تشكل می­تواند عضو سازمانهای غیردولتی گردد[1].

 

جامعه مدنی جامعه ای است كه در آن روابط مردم با هم و مردم با دولت و نهادهای دولتی از یكسو و بالعكس بر اساس قانون تنظیم و مرتب گردیده است که سازمانهای غیر دولتی شفاف ترین نهادهای جامعه مدنی می باشند.

اگر بخواهیم ویژگیهای یک سازمان غیردولتی را بصورت خلاصه بشماریم عبارت خواهد بود از:

1 خود جوش هستند .

2 دارای اساسنامه ، اهداف ، تشكیلات و ساختاری مشخص می باشند.

3 غیرانتفاعی بوده و به داوطلبین و اعضای آن سودی تعلق نمی گیرد.

4 حزب یا تشكل سیاسی نبوده و به هیچ یك از احزاب و یا تشكل های سیاسی وابستگی ندارند.

5 اعضای آن افراد داوطلب می باشند.

6 عضوپذیرند و برای عضویت شرایط خاصی جز پذیرش مفاد اساسنامه و علاقه مندی به كار داوطلبانه در آن سازمان وجود ندارد.

7 كلیه اقدامات و فعالیت های آنها بصورت علنی و آشكار می باشد و عملكرد شفافی دارند.

8 وضعیت مالی این سازمانها كه شامل درآمدها و هزینه ها است ، روشن ، مشخص و قابل دسترس برای اعضا و سایرین می باشد.

9 هدف این سازمانها كمك به بهبود وضع جامعه ، حفظ منافع ملی و مصالح عمومی كشور می باشد.

10 به هیچ سازمان و یا نهاد دولتی وابسته نمی باشند.

 

2-1. سازمانهای غیر دولتی در ایران

با وجود اینکه فعالیتهای مردمی و خودجوش در کشور ایران، سابقه ای بسیار طولانی دارد، تا کنون این فعالیتها نتوانسته اند که خود را با تعاریف جدید منطبق کنند و یا نقش عمده ای را در هدایت و اداره کشور ایفا نمایند. در حال حاضر فعالیتهای داوطلبانه در ایران به دو گونه عمده شکل می­گیرد. اولی در قالب سنتی که بیشتر شامل هیاتهای عزاداری و نهادهای مذهبی است و دومی فعالیتهایی است که بر اساس تعاریف جدید از سازمان غیردولتی و بصورت سازمانی شکل می­گیرند.

جدای از ماهیت و هدف هر کدام از این فعالیتها و نهادها، آنچه که مهم میباشد، توانایی از سازمانها و نهادها در بکار گیری توانایی مردم بصورت داوطلبانه است که در صورت تعریف صحیح می­توانند هدایت کننده بزرگترین سرمایه اجتماعی که مشارکت مردم در شرایط مختلف است باشند.

 

3- تعریف بحران و مدیریت بحران

بحران عبارتست از عدم انطباق بین نیازها و منابع. بدین معنی که در شرایط عادی، توازن بین نیازهای جامعه از یک طرف و توانمندیها و منابع موجود از طرف دیگر برقرار است. با بروز شرایط بحرانی که می­تواند نتیجه بروز هر اتفاق غیرعادی و پیش بینی نشده طبیعی و غیر طبیعی همچون زلزله، سیل، طوفانهای بزرگ، جنگ و ... باشد، بدلیل شرایط خاصی که بر جامعه تحمیل می­شود، دیگر شاهد توازن بین نیازها و منابع نخواهیم بود.

با بروز شرایط بحرانی توانمندیها بدلیل آسیب دیدگی زیر ساختها بشدت کاهش می­یابد که معمولا با روانه کردن کمک به مناطق بحران زده سعی در جبران این افت منابع می­کنند. از سوی دیگر، با وجود اینکه تعداد نیازها در شرایط بحرانی بسیار محدود می­شود، ولی میزان تقاضا برای همین تعداد اندک نیازها آنچنان افزایش می­یابد که بار بسیار زیادی را به جامعه تحمیل می­نماید.

برای مثال در یک منطقه آسیب دیده از زلزله، با تخریب و از بین رفتن انبارها و راههای ارتباطی توان ارائه خدمات کاهش می­یابد. نیاز به برخی موارد همچون امکانات ورزشی و تفریحی بصورت موقت از بین رفته و حجم بسیار بالایی از تقاضا برای نیازهای اولیه از جمله خوراک، پوشاک، سرپناه موقت و ... ایجاد می­گردد. شکل 1 بصورت شماتیک رابطه بین عرضه و تقاضا در شرایط عادی و بحرانی را نشان می­دهد.

مدیریت بحران، یعنی بازگرداندن تعادل دوباره بین منابع و نیازها. از شکل 1 کاملا آشکار است که سه ابزار مهم برای برقراری شرایط موازنه وجود دارد:

3-1    افزایش منابع

3-2- کاهش نیازها

3-3- جابجایی تکیه­گاه  (فرماندهی بحران)

 

3-1-  افزایش منابع:

 بررسی عملکرد در بحرانهای گذشته در ایران نشان می­دهد که توجه و هدف کلی بر مبنای افزایش منابع بوده است. یعنی مدیران دولتی، تمام تلاش خود را در جهت سرازیر کردن خیل کمکهای مردمی و دولتی در منطقه بحران زده نموده­اند و تا کنون کوچکترین توجهی به کاهش نیازها و یا جابجایی تکیه گاه برای کنترل بحران در ایران نکرده ایم. تجربه­های گذشته نشان می­دهد که فقط با عرضه اقلام مورد نیاز و بدون داشتن برنامه ریزی دقیق در جهت توزیع و ... بسیاری از این کمکها عقیم مانده و به نحو صحیحی به دست نیازمندان نخواهد رسید.

 


 

 

شکل 1: دیاگرام نیازها و منابع بالا: شرایط عادی، توازن بین نیازها و منابع - پایین: شرایط بحرانی، افزایش یکباره نیازها، کاهش منابع و در نتیجه بهم خوردن توازن بین عرضه و تقاضا.

 

 

 

3-2- کاهش نیازها:

بی گمان تمامی مسئولین و نیروهای درگیر در امر مدیریت بحران تمرکز خود را بر مردم آسیب دیده متمرکز می­کنند و بر اساس نیازهای آنهاست که به شرح عملکرد خود می­پردازند لذا برای آنکه به امر کاهش نیازها بپردازیم می­بایست در ابتدا با مستند سازی وقایع گذشته در خصوص بحرانهای پیش آمده در ایران به توصیفی از شرایط بوجود آمده در آن زمان برسیم، در اینصورت آنچه در ابتدا برای همه روشن خواهد شد عدم آگاهی مردم آسیب دیده در خصوص حفظ جان خود و خانواده تحت سرپرستی آنها است که ایجاد این آگاهی، مستلزم آموزش قبل از زلزله است. اگر ساکنان یک مجتمع مسکونی یا ساکنان یک محله آموزشهای مدون و یکسان مقابله با زلزله و شرایط بحران را دیده باشند، پس از زلزله بسادگی توانایی ایجاد امنیت، تامین سرپناه موقت، انجام مراحل اولیه زنده یابی و ... را خواهند داشت. از طرف دیگر، چون از قبل خود را برای زلزله آماده کرده اند با استفاده از طرحهایی همچون "کیف زلزله" امکان تامین نیازهای خود را در روزهای اول بحران خواهند داشت. بدین ترتیب، نیازهایی که باید در شرایط بحران تامین شوند، قبل از بروز بحران و با استفاده از آموزشهای اولیه تامین خواهند شد.

 

3-3- جابجایی تکیه گاه:

فرماندهی بحران صحیح، جابجا کننده تکیه گاه به سمت نیازها و در نتیجه کمک به برقراری تعادل دوباره بین عرضه و تقاضا میباشد. حرکت تکیه گاه در حقیقت طراحی برنامه جامع مدیریتی و اجرای آن است که میتواند به بحران با دید کلان نگاه نموده و به جزء برای هر قسمت تعریفی دقیق و اجرایی داشته باشد بطور مثال میتوان به بالا بردن دانش فنی گروه های امدادگر اشاره کرد که با استفاده کردن از نرم افزار ها و سخت افزار های مورد نیاز و یک برنامه مدیریتی قوی بتوانند با حداقل نیروهای تحت امر و تجهیزات سالم بر جای مانده از زلزله ، عملیاتی فراتر از توانایی معمول داشته باشند. علاوه بر این مدیریت بر مسیرهای مواصلاتی و یا تامین امنیت در یک منطقه آسیب دیده نیازمند برنامه ریزی دقیق و هماهنگی کامل بین نهادهای عمل کننده است.

 

 

3-3-1- مدیریت بحران سنتی در ایران

در دید کلان به امر مدیریت بحران متوجه می­شویم که معمولا بصورت سنتی مراحل زمانی زلزله را به سه مرحله قبل، حین و پس از زلزله تقسیم بندی می­کنند:

 

 


 

شکل 3: مراحل مختلف قبل و بعد از زلزله

 

از سوی دیگر در کشور ما همواره تصور بر این بوده است که مدیریت بر بحران فقط متخص پس از وقوع بحران است و هیچ نیازی به آمادگی برای مقابله برای مدیریت بر بحران نیست و تمام تصمیمات بصورت همزمان گرفته می­شود. یعنی تمام مدیرانی که تا زمان وقوع زمین لرزه کوچکترین آموزشی در زمینه همکاری به هنگام بحران و ... ندیده­اند، با وقوع زلزله، در ستاد بحران تشکیل شده، حاضر می­شوند. این نظامی بوده است که تا کنون در کشور ما جاری بوده که نتایج عملکرد بر اساس چنین روشی را می­توانیم از زلزله­های گذشته و عملکردهای گذشته شاهد باشیم.

در صورتی که تمام برنامه های اجرایی مدیریتها می­بایست برای مواقع بحرانی از قبل طراحی و تمرین شده باشند. همانگونه که تمام مقاوم سازیها و ایمن سازیها باید قبل از وقوع زلزله انجام پذیرد. آنچه که برای بعد از زلزله می­ماند عملکرد صحیح بر اساس برنامه ریزیهای از قبل تهیه شده و استفاده بجا، بموقع و صحیح از مواد و ملزومات آماده شده برای شرایط بحرانی است.

 

4- بحرانهای پس از زلزله در ایران

پدیده زمین لرزه یک واقعه طبیعی است که از نظر متخصصان به هیچ عنوان بخودی خود خطر ساز نمی­باشد، بلکه این دست سازهای بشری هستند که بهنگام وقوع زلزله بدلیل سست بودن و عدم انطباق آنها با دستورالعملهای ساخت و ساز، باعث ایجاد خسارتهای مالی و جانی می­گردند.

زلزله با آسیب رساندن وسیع به زیرساختهای شهری، جامعه را با مشکلات عمده ­ای مواجه می­نماید که بدلیل تفاوتهای ساختاری جوامع مختلف، برخی از این مشکلات تعاریف متفاوتی در کشورها و حتی شهرهای گوناگون دارند. کشور ایران نیز از این امر مستثنی نیست چرا که میدانیم جامعه ایرانی، خصوصیات ایرانی داشته و در نتیجه با بحرانهای ایرانی نیز روبرو است. برخی از بحرانهای پس از زلزله ویژه کشور ماست و در نتیجه هیچ کارشناس خارجی قادر به درک شرایط و روحیات ایرانی پس از زلزله نیست.

بطور کلی 23 بحران پس از زلزله با توجه به ویژگیهای کشور ایران طبقه بندی و تعریف شده است. برخی از این بحرانها، بحرانهای اجتماعی است که فقط باید از طریق جامعه شناسان مورد بررسی و تعریف قرار بگیرد. از جمله این مشکلات میتوان به موارد زیر اشاره نمود [2]:

-         بحران امنیت

-         بحران زنان و دختران پس از زلزله

-         کودکان بی سرپرست

-         بحران اطلاع رسانی

 

بررسی تک تک بحرانها به عنوان یک زیر ساخت اساسی در امر مدیریت بحران مطلبی بوده است  که به عنوان اولین هدف پژوهشی جمعیت کاهش خطرات زلزله ایران مورد توجه قرار گرفته و اکنون با ارائه اولین "گزارش آشنایی با بحرانهای پس از زلزله در ایران" به این مهم دست یافته است. گام بعدی بسط و تشریح جزئیات این موارد برای استفاده کارشناسان و دانشگاهیان عزیز است تا بتواند گامی بلند برای وارد نمودن دانش لازم به عرصه اجرایی مدیریت بحران برداشته باشد.

 

5- نظام ساخت و ساز کشور

کشور ایران یک کشور مبتنی بر نظامهای دولتی است، چه در صنعت خودروسازی و چه در صنعت ساخت و ساز. تمام ارگانهای درگیر در امر ساخت و ساز دولتی هستند و حتی نظامهایی که باید عملکرد جدای از دولت و مستقل داشته باشند، امروزه جزئی از پیکر دولت شده اند. در کشور ایران متولیان ساخت و ساز عبارتند از:

·         وزارت مسکن و شهرسازی که تعیین کننده سیاستهای کلی ساخت و ساز در کشور است

·         بنیاد مسکن انقلاب اسلامی که اصولا باید متولی ساخت و سازها و اسکان روستایی شود در حالی که امروزه شاهد فعالیت گسترده این بنیاد در فعالیتهای بازسازی پس از زلزله در شهرها هستیم.

·         نظام مهندسی ساختمان که اصولا باید یک نهاد غیر دولتی و مستقل باشد ولی امروزه کاملا از جانب دولت عمل میکند.

·         شهرداریها: شهرداریها متولی ساخت و سازهای خصوصی در شهرها هستند که نظارت بر پروژه های خصوصی بر عهده شهرداریها می­باشد.

·         از سوی دیگر نهادهای علمی زیادی نیز که شامل دانشگاهها، پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله، و مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن نیز وجود دارند که بصورت دولتی در زمینه تحقیقات علمی و فعالیتهای مشاوره ای فعالیت میکنند.

·         شرکتهای خصوصی که در رده پیمانکاری و مشاوره فعالیت میکنند و در پروژه های کلان کارفرمای آنها لزوما دولت می­باشد.

حال ببینیم چه آسیبهایی متوجه چنین ساختاری خواهد بود:

با یک نگاه اجمالی بر روند فوق، مشاهده میشود که تمام نهادهای نظارتی ساخت و سازهای عمده در کشور ایران، دولتی یا شبه دولتی میباشند. در حال حاضر بازسازی بم به بنیاد مسکن واگذار شده است. ایا نهاد دیگری که بتواند بر روند ساخت و ساز بنیاد مسکن نظارت داشته باشد میتواند دولتی و از همان پیکره باشد؟

لذا باید توجه نمود که در مرحله ساخت و ساز وجود سازمانهای مستقل از دولت که بصورت چشم بینای اجتماع بر فعالیت نهادهای متولی ساخت و ساز نظارت می­کنند امری حتمی و لازم است. علاوه بر موارد ساخت ساز، حتی در مرحله سیاستهای کلان ساخت و ساز نیز وجود چنین ارگانهایی کاملا لازم و حتمی است. چرا که وقتی وزارت مسکن و شهرسازی با سیاستهای خود باعث کشیده شدن شهر به سوی گسلهای فعال در شهرهای مختلف گردیده است، نهادی که در این زمینه ذینفع باشد نخواهد توانست اعتراضی داشته باشد. در این شرایط حضور سازمانهای غیر دولتی در جایگاه نظارتی که بصورت بیطرف نقد کننده پروژه­ای باشد که مستقیما بر زندگی مردم تاثیر گذار است، انکار ناپذیر می­نماید.

 

6- نقش سازمانهای غیردولتی

تا اینجا توانستیم که بصورت اجمالی تعریفی از سازمانهای غیردولتی و بحران زلزله ارائه نماییم. در این قسمت سعی خواهیم نمود تا بصورت کلی به نقشی که سازمانهای غیر دولتی در کنترل این بحرانها و کاهش خسارتهای ناشی از زلزله می­توانند داشته باشند بپردازیم. آنچه که باید توجه نمود، این است که زلزله، علاوه بر جنبه عمرانی و مهندسی، جنبه اجتماعی نیز دارد. یک زلزله علاوه بر فرو ریختن ساختمانها، نظامهای اجتماعی را نیز در هم می­شکند.

در بخش تعریف بحران، سه جنبه برای کنترل و ایجاد تعادل بیان گردید که برای ملموستر شدن بحث با طبقه بندی همان سه رهیافت به نقش سازمانهای غیردولتی می­پردازیم. در این مقاله فقط به بیان سرفصلها اکتفا می­کنیم و در مطالب بعدی به تفصیل به شرح هرکدام از این نقشها خواهیم پرداخت.

 

6-1- نقش سازمانهای غیر دولتی در افزایش منابع

همانطور که بیان شد، فعالیت عمده در کشور ما پس از زلزله، در زمینه جلب کمکهای مردمی و انتقال آن به مناطق آسیب دیده بوده است که شاید در این بین تجربه های زیادی نصیب دست اندر کاران شده است. مردم کشور ایران در زمینه کمک رسانی و اهدای هدایا در طول سالیان متوالی امتحان خود را پس داده اند و بعنوان یکی از خصوصیات انسان دوستانه مردم ایران بشمار می­رود. باید توجه نمود که منابع فقط منابع جنسی یا مالی را شامل نمی­شود و در برگیرنده مسائل روحی، روانی و معنوی نیز می­باشد. با توجه به زمینه­های فعالیت، از حضور سازمانهای غیر دولتی میتواند در کاهش آلام ناشی از زمین­لرزه بهره­مند گردید.

 

6-2- نقش سازمانهای غیر دولتی در کاهش نیازها

کاهش نیازها بهنگام بحران مستلزم سرمایه گذاری قبل از شرایط بحران است بدین معنی که پس از وقوع زمین­لرزه بهیچ عنوان نمی­توان به گونه ای عمل کرد که منجر به کاهش خسارتها گردد بلکه تنها می­توان به جبران قسمتی از خسارتهای وارده نایل شد.. دو عامل عمده در جهت کاهش خسارتهای وارده عبارتند از:

الف: ایمن سازی و مقاوم سازی

ب  : آموزشهای عمومی و همگانی

برای عملی شدن هر دو مورد فوق نیاز به بستر سازی فرهنگی گسترده ای است که شاید بتوان گفت که فرهنگ سازی از نقشهای اساسی سازمانهای غیردولتی است. برای مثال انجام همایشهای فرهنگی، برگزاری نمایشگاهها، تهیه فیلم های آموزشی و یا گروههای تحقیقاتی و آموزشهای مردمی گسترده بدلیل مردمی بودن این سازمانها بازده بیشتری خواهد داشت. آموزش ساکنان یک محله چیزی نیست که بتوان به اجبار و یا توسط ارگانهای دولتی آن را عملی نمود.

از طرف دیگر سازمانهای غیر دولتی می­توانند بعنوان ناظر بیطرف در روند ساخت و سازهای عمومی و خصوصی عمل کنند و اقدام به انتشار گزارش در سطح عمومی نمایند.

 

6-3- نقش سازمانهای غیر دولتی در فرماندهی بحران

فرماندهی بحران در واقع مدیریت بر 23 بحران بوجود آمده پس از زلزله است که این بحرانها توسط جمعیت کاهش خطرات زلزله ایران معرفی و کد بندی شده­اند. این موارد در برگیرنده بحران مسیرهای مواصلاتی تا بحرانهای زنان و دختران پس از زمین لرزه است. مدیریت بر بحرانهای اجتماعی از جمله مواردی است که باید در اختیار سازمانهای غیر دولتی که مثلا در زمینه زنان یا کودکان فعالیت میکنند قرار گیرد.

 

7- بحث و نتیجه گیری

با کمی دقت در آنچه که تا اینجا گفته شد، بسادگی میتوان دریافت که سازمانهای غیردولتی تا چه اندازه می­توانند نقش بزرگ و مهمی را در تمام مراحل کاهش خسارتهای ناشی از زلزله داشته باشند. چه سازمانهای غیر دولتی متخصص در زمینه زلزله چه سایر سازمانهای غیر دولتی که در زمینه های فرهنگی، اجتماعی و ... فعالیت می­کنند چرا که زلزله مشکلی است که تمام جوانب یک جامعه را تحت تاثیر قرار می­دهد.

در پایان باید به این نکته توجه شود که در کشور ایران به فعالیتهای داوطلبانه همچنان به عنوان فعالیتهای جنبی نگریسته می­شود و تاکنون هیچ مسئولیت عمده­ای بر عهده این نهادها گذاشته نشده است و شاید این بدلیل عدم توسعه یافتگی مدنی در جهت مشارکتهای مردمی در قالب سازمانهای غیر دولتی و یا بدلیل عدم تلاش سازمانهای غیر دولتی در جهت ارتقای دانش فنی یا به عبارت دیگر عدم وجود سازمانهای غیر دولتی متخصص باشد.

از طرف دیگر دید کلان دولت در رابطه با مدیریت بحران، از بالا به پایین است. بدین ترتیب که در این دیدگاه مردم جامعه، افرادی هستند که باید در صورت بروز بحران به آنها سرویس دهی گردد و این چیزی است که  در ساختار مدیریتی صلب حاکم بر نظام مدیریت بحران کشور همواره به عنوان اصل به آن توجه می­گردد. ولی در نظام مدیریتی شناور، مدیریت در تمام سطوح پخش می­شود و این تنها راه و گزینه ای است که میتواند در کشور پهناوری چون ایران پاسخگو باشد. در حال حاضر شاهد هستیم که تمام تلاشها و صحبتها در محور شهر تهران می­باشد و کوچکترین توجهی به سایر شهرهای ایران از جمله کرمان، بندرعباس و تبریز که مطمئنا از نظر لرزه خیزی و خطر زلزله جایگاهی کمتر از شهر تهران ندارند نمی­شود و این ثمره متمرکز کردن مدیریت بحران است.

به عنوان راه کار مدیریتی پیشنهاد می­شود که با ارج نهادن به فعالیتهای داوطلبانه سازمانهای غیردولتی سعی در ارائه امکانات به این سازمانها در جهت اشاعه فرهنگ مقابله با زلزله در کل کشور ایران گردد و در این بین به سازمانهای غیر دولتی متخصص در این زمینه به عنوان محورهای آموزشی به سایر سازمانها نگریسته شود.

 

منابع و مراجع:

1.         تعاریف مربوط به سازمانهای غیر دولتی از منابع مختلفی جمع بندی شده است از جمله انتشارات "مرکز توانمند سازی سازمانهای غیر دولتی ایران"

2.             "آشنایی با بحرانهای پس از زلزله در ایران"، جمعیت کاهش خطرات زلزله ایران، 1383

3.             پایگاه اطلاع رسانی جمعیت کاهش خطرات زلزله ایران

 

 

 

 

منبع دريافت مقاله :

www.mojepishro.ir/

چهارشنبه بیست و هشتم آذر 1386 |

سازمان های غیر دولتی کودکان؛ نقش ها، چالشها و راه کارها

سازمان های غیر دولتی کودکان؛ نقش ها، چالشها و راه کارها

 

۲۷ بهمن ۱۳۸۵

*الف- ضرورت ایجاد و گسترش سازمانهای غیر دولتی کودکان:

1-اهمیت دوران کودکی در رشد و پرورش انسانها

2-آسیب پذیری کودکان و ضرورت حمایت از آنان

3-نقش کودکان در توسعه ی آینده جامعه

4-نقش کلیدی و محوری کودکان در حمایت ها

5-اولویت توجه به مسائل کودکان

6-ساختار جمعیت کشورها و ویژگی جوان بودن آن

7-فوریت مسائل کودکان                                                      

                                                                 

*ب تعاریف

1-تعریف جامعه ی مدنی:

مجموعه ای از سازمانها و گروههای اجتماعی که با اهداف مشخص، بر اساس مقررات معین و به صورت سازمان یافته، داوطلبانه، آگاهانه و مستقل شکل گرفته است. مانند اتحادیه ها، انجمن ها، رسانه ها، احزاب، سازمانهای غیردولتی و ...

2-تعریف سازمانهای غیر دولتی:

سازمانهای غیر دولتی بخشی از جامعه ی مدنی است که دو تعریف از آن ارائه می شود:

تشکلی که توسط گروهی از اشخاص حقیقی یا حقوقی غیر حکومتی به صورت داوطلبانه با رعایت مقررات مربوط تاسیس شده و دارای اهداف غیر انتفاعی و غیر سیاسی است.[1]

-در منابع بین المللی، ده ویژگی برای سازمانهای غیردولتی در نظر گرفته شده است:

غیر دولتی بودن، غیرانتفاعی بودن، داوطلبانه بودن، داشتن ساختار مشخص، داشتن اهداف معین، داشتن برنامه، شفاف بودن (در امور مالی و غیرمالی)، عضوپذیری، مستقل بودن، گروهی بودن از نظر اعضاء و ارائه خدمات به گروه هدف.

*پ-انواع سازمانهای غیردولتی کودکان:

1- خیریه ها، با تاکید بر کمک های مالی

2-سازمانهای غیردولتی، با تاکید بر حمایت های آموزشی، اجتماعی، روانی

3-تفاوتهای این سازمانها

*ت- نقش سازمانهای غیر دولتی کودکان:

1-کمک به توسعه انسانی و اجتماعی از طریق پاسخگویی به نیازهای رشد و پرورش همه جانبه و سلامت کودکان با توجه به مفهوم توسعه ی پایداری و متوازن

2-ایجاد زمینه برای مشارکت های مردمی و بسیج آنان در زمینه ی حمایت از کودکان

3-تعامل با دولت به عنوان پل ارتباطی بین مردم و دولت برای تحقق حقوق کودکان با توجه به راهبردهای انتقاد سازنده، جهت دادن، فشار آوردن، تعدیل کردن، کار مشترک و سایر شیوه ها بر اساس وضعیت موجود.

4-نظارت بر فعالیت های سازمانهای دولتی مربوط به کودکان

5-برنامه ریزی برای اجرای فعالیت های مناسب در زمینه ی نیازهای کودکان با توجه به اهداف خود

6-توانمندسازی گروههای هدف-کودکان و خانواده ها- از طریق آموزش در زمینه های مورد نیاز

7-کمک به فرهنگ سازی و ایجاد تغییرات مناسب در حوزه فعالیتهای خود در ارتباط با کودکان

8-کمک به ارتقای سلامت اجتماعی با توجه به اهمیت آن در توسعه اجتماعی

9-ارائه الگوهای موفق در حمایت و ارائه خدمات به کودکان در زمینه های گوناگون به ویژه در ارتباط با کودکان با نیازهای خاص

10-کمک به ترویج فرایندهایی چون کار گروهی، شیوه های برقراری ارتباط مناسب، گفت و گو، مشارکت، تفاهم، مدارا و اعتماد با توجه به ضرورت این فرایندها در زندگی اجتماعی و مشکلات و کمبودهای موجود در این موارد.

11-کمک به ایجاد ابتکار، خلاقیت، اعتماد به نفس در مردم در پاسخگویی به نیازهای کودکان.

12-کمک به ترویج آزادی و دمکراسی در جامعه به عنوان پیش نیاز شکل گیری سازمانهای غیر دولتی.

13-کمک به فقر زدایی در حوزه کار کودکان

*ث- چالش های موجود در برابر سازمانها غیردولتی کودکان:

1-چالشهای ناشی از عملکرد دولت:

- پیچیدگی، دشواری و طولانی بودن مسیر ثبت قانونی به عنوان اولین گام برای انجام فعالیت ها با توجه به نظام متمرکز وبوروکراسی موجود در سازمانهای دولتی مربوط.

-روشن نبودن جایگاه، نقش و اهمیت سازمانهای غیردولتی کودکان در سطح کلان برای دولت. به عنوان نمونه در برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در فصل هشتم، ارتقاء امنیت انسانی و عدالت اجتماعی، در ماده 96، بند (ه) از نهادهای غیردولتی و مؤسسات خیریه نام برده شده است: «ارتقای مشارکت نهادهای غیردولتی و مؤسسات خیریه در برنامه های فقرزدایی و شناسایی کودکان یتیم و خانواده های زیر خط فقر در کلیه ی مناطق کشور توسط مدیریت های منطقه ای و اعمال حمایت های اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی برای افراد یاد شده و توسط آنان و دستگاهها و نهادهای مسئول در نظام تامین اجتماعی» در ماده 100، بند د به« تامین آزادی لازم و امنیت لازم برای رشد تشکل های اجتماعی در زمینه صیانت از حقوق کودکان و زنان» اشاره شده است.

در فصل نهم برنامه تحت عنوان توسعه فرهنگی، در ماده 104، به فعالیت تشکل های  غیر دولتی به صورت عام و نه کودکان، در زمینه های فرهنگی اشاره شده است.

-روشن نبودن نقش، جایگاه و اهمیت سازمانها غیردولتی کودکان برای سازمانهای دولتی.

-مشخص نبودن نحوه ی تعامل دولت و سازمانهای دولتی با سازمانهای غیردولتی کودکان.

-روشن نبودن مفهوم مشارکت برای سازمانهای دولتی در ارتباط با سازمانهای غیر دولتی کودکان با توجه به محورهای تصمیم سازی، تصمیم گیری، برنامه ریزی و اجراء که دولت ها بیشتر به بخش اجراء توسط سازمانهای غیردولتی توجه دارند.

-وجود اساسنامه های متعدد و یک جانبه در ارتباط با سازمانهای غیردولتی کودکان از طرف سازمانهای دولتی (وزارت کشور، شورای شهر، ثبت شرکتها، بهزیستی، وزارت  ارشاد) بدون مشارکت سازمانهای غیردولتی کودکان در این زمینه و نبود یک نهاد ملی مشخص

-فراهم نساختن زمینه های لازم برای ایجاد و گسترش سازمانهای غیردولتی کودکان

 از راه بستر سازی مناسب، ایجاد تسهیلات و حمایت های کافی توسط دولت و سازمانهای دولتی

-ناپایداری مدیریت سازمانهای دولتی مرتبط با سازمانهای غیر دولتی کودکان و ایجاد تغییرات در آنها به تبع تغییرات سیاسی و پیامدهای ناشی از آن.

2-چالش های ساختاری و درونی

-مدیریت: ضعف مدیریت، کمرنگ بودن مدیریت مشارکتی، ثابت بودن مدیریت سازمانها و انتخابی نبودن آن، تجربیات کم مدیران.

-تعامل سازمانها با یکدیگر: تعامل کم و تبادل کم اطلاعات و تجربیات، وجود رقابت در برخی از سازمانها به جای همکاری و مشارکت، نداشتن شناخت از برنامه ها و اهداف یکدیگر

-تعامل با سازمانهای دولتی: تعامل کم، بی اعتمادی متقابل، روابط نابرابر، وابستگی تا حد دولتی بودن، شناخت کم از امکانات و ظرفیت های سازمانهای دولتی

-تعامل با سازمانهای بین المللی: تعامل کم، نداشتن شناخت از سازمانهای بین المللی، نگرانی از واکنش دولت در ارتباط با سازمانهای بین المللی، ارتباط کم با یونیسف.

-توزیع جغرافیایی سازمانهای غیر دولتی کودکان: تمرکز بیشتر در تهران و تعداد کم این سازمانها در استان ها وشهرستان ها با وجود نیاز بیشتر به آنها به ویژه در مناطق محروم و دورافتاده

-تعامل با مردم: اطلاع رسانی کم در زمینه اهداف و برنامه ها به منظور جلب مشارکتهای مردمی، تعداد کم اعضای سازمانها، بسیج کم مردم در حمایت از گروه های هدف.

-کمبود شبکه های سازمانهای غیر دولتی کودکان با توجه به نقش شبکه ها به عنوان نماد ارتباط و اطلاع رسانی، هماهنگی و توانمند سازی اعضاء

-تخصصی نبودن سازمانها با توجه به اهداف و وظایف خود از نظر وجود افراد متخصص، از نظر پرداختن به موضوع خاص، پراکندگی اهداف و برنامه ها و کمبود آموزش اعضاء

-کمبود ارزیابی منظم و مستمر از فعالیت های خود.

ث- راه كارها

راه كارها در ارتباط تنگاتنگ با عوامل ايجادكننده چالش هاي موجود در بر ابر سازمان هاي غيردولتي كودكان قرار دارند. با توجه به اين همبستگي بايد با انجام اقدامات لازم، موانع رشد اين سازمان ها را برطرف ساخت. مهم ترين راه كارها در سه زمينه ارائه مي شود:

1-       در ارتباط با دولت و سازمان هاي غيردولتي

-بازنگری در مقررات مربوط به ثبت و دادن مجوز به سازمان هاي غيردولتي كودكان با مشاركت اين سازمان ها.

- توجه به جايگاه و نقش سازمان هاي غيردولتي كودكان در برنامه هاي كلان از جمله در برنامه چهارم توسعه اقتصادي- فرهنگي و سند ملي چشم انداز بيست ساله كشور و به تبع آن در برنامه هاي سازمان هاي دولتي مربوط به كودكان.

- تعامل بيشتر و بهتر با سازمان هاي غيردولتي كودكان با توجه به فرايند مشاركت در  تصميم سازي، تصميم گيري، برنامه ريزي و اجرا.

- انجام حمايت هاي قانوني، اجتماعي و مالي از سازمان هاي غيردولتي كودكان و ايجاد تسهيلات لازم براي فعاليت اين سازمان ها به ويژه در ارتباط با مكان مناسب براي اجراي برنامه ها.

2- در ارتباط با سازمان هاي غيردولتي

- تاسيس و گسترش شبكه سراسري سازمان هاي غيردولتي كودكان با هدف ايجاد هم آهنگي، ارتباط و توانمندسازي سازمان هاي عضو با توجه به اصول شكل گيري درست اين شبكه ها.

- تاسيس و گسترش شبكه هاي سازمان هاي غيردولتي همسو از نظر اهداف و وظايف به عنوان پايه اي براي ايجاد شبكه سراسري سازمان هاي غيردولتي كودكان.

- ارتقاء سطح آگاهي و تخصصي اعضاي سازمان ها با توجه به اهداف و وظايف خود از طريق آموزش هاي مناسب.

- ارتباط بيشتر با گروه هاي هدف خود به منظور نيازسنجي، طرح و پيگيري مطالبات اساسي آنان و جلب مشاركت آنها براي دستيابي به اين خواست ها.

3- در ارتباط با سازمان هاي بين المللي

- تعامل بيشتر يونيسف با سازمان هاي غيردولتي كودكان از طريق برگزاري جلسات، اطلاع رساني متقابل و ....

-  تقويت مركز اطلاع رساني يونيسف و تسهيل استفاده از اين مركز براي سازمان هاي غيردولتي كودكان به عنوان پايگاهي براي كمك به اين سازمان ها در زمينه آشنايي با سازمان هاي بين المللي مربوط، استفاده از منابع بين المللي، اطلاع از برنامه ها، فعاليت ها و دستاوردهاي يونيسف در زمينه فعاليت هاي مربوط به كودكان و طرح هاي مشترك با سازمان هاي دولتي و ...

- استفاده از سازمان هاي غيردولتي كودكان براي اجراي طرح هاي مورد نياز خود و يا مورد نياز سازمان ها، بر اساس تخصص، اهداف و وظايف اين سازمان ها.

- كمك به توانمندسازي سازمان هاي غيردولتي كودكان با ارائه آموزش هاي مناسب

- كمك به تبيين جايگاه، نقش و اهميت سازمان هاي غيردولتي كودكان در ارتباطات و طرح هاي مشترك خود با سازمان هاي دولتي ايران.

 

http://www.jin-hc.org ( كانون سلامت ژين )

چهارشنبه بیست و هشتم آذر 1386 |

نقشسازمانهای غیر دولتی در زمینه کاهش تقاضای مواد مخدر .

سازمانهای غیر دولتی و نقش آنها در در زمینه كاهش تقاضای مواد مخدر


اعتیاد و سوءمصرف موادمخدر بعنوان معضلی اجتماعی، شالوده اجتماعات بشری را متزلزل نموده و امنیت، آرامش و ارزشهای انسانی جوامع را شدیداً تحت تاثیر قرار داده است. این در حالی است كه ضرورت ریشه‌كنی و مواجهه با این معضل پیچیده اجتناب ناپذیر بوده و همواره دولت‌ها، مجامع بین‌المللی و افراد انسانی خواهان زدودن این معضل بوده‌اند. با این حال در شرایطی كه سازمانهای ذیربط دولتی و انتظامی نهایت سعی خود را بیشتر با رویكرد مقابله‌ای و كاهش عرضه در راستای رویارویی و مقابله با معضل اعتیاد بكار می‌برند تا رویكرد پیشگیری و كاهش تقاضل، اما مع‌الاسف به توفیق چندانی در این راه نایل نمی‌شوند. در واقع رهیافت مبارزه‌ای و كاهش عرضه بعنوان آسان‌ترین راه مواجهه با معضل اعتیاد و سوءمصرف موادمخدر پیش‌روی بوده است. هم اكنون وضعیت اسفناك اپیدمی اعتیاد بصورت یك پدیده فرا كنترل، جامعه ما را به شدت تهدید می‌كند و جهت رویارویی با این مشكل و تعدیل صدمات و تبعات ناشی از آن ضروری است به ابزارها و راهكارهای بدیع متوسل شد.

از بدیع‌ترین و مهمترین این راهكارها، فعالیت و مشاركت سازمانهای غیردولتی در عرصه اجتماعی می‌باشد. در دیدگاه‌های مربوط به مشاركت، ساماندهی گروه‌های مشاركتی كه بطور فعال در تعیین سرنوشت خویش و تقلیل آلام دخالت نمایند و نقش جلب و هدایت جریان مشاركت را در سطح جامعه به عهده گیرند، بصورت یك اصل مطرح است. مشاركت نیازمند سازماندهی جمعی در درون جامعه و به صورت غیرمتمركز می‌باشد، بطوری كه مردم بتوانند در چارچوب این سازمانها در امور اجتماعی فعال بوده، در تصمیم‌گیری‌های مرتبط با خود سهیم باشند. بنابراین حتی اگر تمامی افراد نسبت به ضرورت مشاركت در امری آگاهی داشته باشند لزوماً مشاركت در جامعه شكل نمی‌گیرد، بلكه مشاركت زمانی به یك فرآیند نهادینه در جامعه تبدیل می‌شود كه سازمان و نظام متناسب با خود را پیدا كنند.

از جانبی تكفل و تصدی دولت‌ها در ساماندهی امور جوامع و حل مسایل آنها نه امری ممكن است و نه مفید. تصدی‌گری دولت‌ها در باب مسایل اجتماعی متضمن صرف هزینه‌های گزاف بوده و از طرفی موجب وابستگی و انفعال شهروندان می‌شود؛ امری كه با معیارهای عقلایی و منطقی انطباق ندارد. بنابراین برای اجتناب از این امر در راستای تقبل امور اجتماعی از جانب شهروندان و پرورش خود اعتمادی، ابتكار و مسوولیت‌پذیری آنان، امر مشاركت حایز اهمیت می‌گردد.

به لحاظ تئوریك، NGOs شفاف‌ترین بیانیه «جامعه مدنی» بوده و از نوع سازمانهای وسط یا میانجی محسوب می‌شوند. بعبارت دیگر هر NGO بین حامیانی كه باعث آن شده‌اند از یك طرف و گروه‌های هدفی كه مورد مساعدت قرار می‌‌گیرند از طرف دیگر، سازمان میانجی محسوب می‌شوند و به همین معناست كه سازمانهای غیردولتی را سازمانهایی دانسته‌اند كه اساساً در حق و یا به نمایندگی از دیگران كار می‌كنند. این در حالی است كه اعضاء نیز می‌توانند گروه هدف سازمان باشند.
بدین‌سان سازمانهای غیردولتی برای زدودن و مواجهه با معضل سوءمصرف موادمخدر گزینه‌هایی مطلوب می‌باشند. خاصیت مشاركتی، داوطلبانه و نوعدوستانه این تشكل‌ها سبب می‌گردد كسانی باعلاقه و از روی آگاهی جذب آنها شوند و با همكاری خود سازمان را در نیل به اهدافش یاری رسانند. NGOs بدلیل ماهیت مردمی خود و دوری از بوروكراسی و مسایل پیچیده اداری راحت‌تر با گروه‌های هدف خود ارتباط برقرار می‌سازند و بطور بهینه رسالت خویش را انجام می دهند. NGOs مقابله با سوءمصرف موادمخدر و اعتیاد نیز به مانند سایر NGOs جامع این شرایط می باشند.

در كشور ما بطوركلی رشد و فراگیری NGOs، پدیده‌ای اخیر می‌باشد. هر چند در گذشته‌های دور ما شاهد وجود موسسات خیریه و حتی یك مورد NGO به نام «انجمن مبارزه با الكل و تریاك» در سال 1322 بوده‌ایم ولی در اینجا وسعت عمل و رشد فراگیر مطمح نظر می‌باشد. شكل‌گیری قابل توجه NGOs را باید در سالهای بعد از دوم خرداد 76 جستجو كرد؛ هنگامی كه رئیس‌جمهور منتخب با طرح شعار «جامعه مدنی» خواهان تاسیس تشكلهای غیردولتی بعنوان عناصر جامعه مدنی شده، شكل‌گیری و فعالیت چنین سازمانهایی را تشویق كردند. تسهیل شرایط و اعلام آمادگی ریاست دولت در حمایت از این تشكلها سبب شد NGOs چندی در سطح كشور به ثبت رسیده مشغول فعالیت شوند. زمینه‌های فعالیت نیز مسایلی چون بهداشت و تنظیم خانواده، محیط زیست، جوانان، امور خیریه، كودكان، زنان، علوم و تكنولوژی و معضل اعتیاد می‌باشد.
افزون بر بسترسازی شكل‌گیری NGOs مقابله با سوءمصرف موادمخدر و اعتیاد در بعد از دوم خرداد، عامل مكمل دیگری نیز نباید در این بین فراموش شود. این عامل به نحوه نگاه حاكمیت و جامعه به فرد معتاد اشارت دارد. تا مدتها پس از پیروزی انقلاب اسلامی شخص معتاد به عنوان یك مجرم نگریسته می‌شد و در جایگاه متهم، تشریفات قضایی در خصوص وی اعمال می‌گردید. اما با تغییر نگرش و چرخش رویكرد، معتاد نه بعنوان مجرم بلكه به عنوان بیمار و مددجو تلقی گردید. پر واضح است كه در رویكرد نخستین كه نگاه متهمانه به معتاد داشت، سازمانهای غیردولتی نمی‌توانستند بطور گسترده به فعالیت دست یازند و این امر به تحدید عمل و اقدام آنها منتهی می‌گردید. مصداق زمانی این رویكرد را باید تا اوایل دهه هفتاد شمسی پیگیری كرد. اما با جابجایی رویكردها و در واقع با جانشینی رویكرد مددجویانه و اینكه معتاد بیمار است نه مجرم، عرصه‌ای برای فعالیت گسترده NGOs مقابله با سوءمصرف موادمخدر و اعتیاد گشوده شد. از این مقطع زمانی به بعد كه از اواسط دهه هفتاد بدین سو باید آنرا ملازم با واقعه دوم خرداد دنبال نمود، شاهد تحولی شگرف در فعالیت NGOs مقابله با سوءمصرف موادمخدر و اعتیاد می‌باشیم. جای دارد به این مجموعه شرایط ملی، شرایط بین‌المللی را نیز اضافه كنیم.

مشخص است كه ایران تنها كشور آسیب‌پذیر از معضل اعتیاد نیست. ایران بعنوان یكی از گذرگاه‌ها و پل‌های حمل موادمخدر از افغانستان؛ بزرگترین تولیدكننده تریاك جهان به اروپا و سایر مناطق جهان مورد نظر است و سوداگران مرگ با ترانزیت موادمخدر مبادرت به اشاعه این معضل در اقصی نقاط جهان می‌كنند. هدف بودن جای جای دنیا برای توزیع موادمخدر و ابتلای اقشار گوناگون جامعه به سوءمصرف این مواد، معضل پیش روی جوامع می‌باشد. بعبارتی مساله سوءمصرف موادمخدر و اعتیاد، مساله‌ای جهانشمول و فراگیر است و جوامع انسانی با این معضل دست و پنجه نرم می‌كنند. عامیت معضل اعتیاد سبب گردیده خانواده جهانی و در راس آن نماینده ملل جهان؛ سازمان ملل‌متحد دست اندركار تدوین راهكارها و استراتژیها برای مقابله با این معضل گردد.

سازمان ملل‌متحد در سالهای بعد از جنگ بین‌الملل دوم به منظور زدودن آثار جنگ، رفع محرومیت‌ها، خنثی كردن مین‌ها، بازسازی خرابی‌ها و سایر اقدامات عمرانی و انسانی دست تشكل‌های مردمی را فشرد. قابل ذكر است كه لفظ NGOs ابداعی این سازمان بین‌المللی می‌باشد. ماده 71 منشور ملل‌متحد، شورای اقتصادی و اجتماعیECOSOCرا موظف می‌كند برای اقدامات مقتضی درباره موارد مطروحه بالا با سازمان‌های غیردولتی به مشورت و مشاركت بپردازد. در این میان نه تنها شورای اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل متحد، بلكه سایر آژانسهای این سازمان نیز برای تحقق اهداف سازمانی خود با NGOs همكاری و تعامل نزدیك دارند. یكی از این آژانسها (United Nations Office o­n Drugs and Crime) UNODC است كه در سطح بین‌المللی دست‌اندركار رویارویی با سوءمصرف موادمخدر و معضل اعتیاد می‌باشد. وجود این آژانس در كادر سازمان ملل‌متحد بعنوان یك حامی برای NGOs مقابله با سوءمصرف موادمخدر و اعتیاد در سراسر جهان مطرح است و این سازمان‌ها اقدامات خود را با آژانس یاد شده هماهنگ نموده، همكاری نزدیك دارند. بعبارتی وجود حمایت‌های سازمان ملل‌متحد و UNODC، بعنوان مشوقی برای شكل‌گیری NGOs مقابله با سوءمصرف موادمخدر و اعتیاد مورد نظر می‌باشند.

با عنایت به موارد ذكر شده بالا در كشور ایران، سازمان‌های غیردولتی در زمینه مبارزه با سوءمصرف موادمخدر و معضل اعتیاد شكل گرفته‌اند. این سازمان‌ها كه در سراسر كشور و در سطح استانها، شهرستانها و مناطق دیگر پراكنده‌اند در راستای اهداف سازمانی خود به فعالیت مشغولند؛ ریشه‌كنی معضل اعتیاد با اقداماتی در خصوص پیشگیری و كاهش تقاضا و ایجاد جامعه‌ای عاری از سوءمصرف موادمخدر.
در خصوص آمار و تعداد سازمانهای غیردولتی فعال مقابله با سوءمصرف موادمخدر و اعتیاد مطلبی عنوان و منتر نشده است. در راستای شناسایی تعداد این NGOs، آگاهی از تشكلهای فعال با عنایت به زمینه فعالیت، اهداف سازمانی، اهم فعالیت‌های تشكل و نحوه تماس، دفتر تشكل‌های مردمی ستاد مبارزه با موادمخدر نهاد ریاست جمهوری مبادرت به انتشار ویژه‌نامه‌ای كرده كه نكات مورد اشاره بالا را در قالب این ویژه‌نامه گنجانده است. این به تمامی علاقمندان مقابله با سوءمصرف موادمخدر، ریشه‌كنی معضل اعتیاد و ایجاد جامعه‌ای سالم تقدیم می‌‌‌‌‌‌‌گردد.

برگرفته از سايت :

دفتر آموزش و فرهنگ پیشگیری از آسیبهای اجتماعی -  وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی

http://behjoo.ir/012/012.SHTML

 

 

 

چهارشنبه بیست و هشتم آذر 1386 |

آسیبهای اجتماعی را جدی بگیریم !

مقدمه :

آنچه در ادامه مي آيد ، پيش در آمدي بر مقالات و منابعي در رابطه با آسيبهاي اجتماعي ( ايدز ، اعتياد ، تبعيض جنسيتي ، كودك آزاري و ....  همگي مباحثي هستند كه تنها با مشاركت مردمي و اتحاد ملي برطرف خواهند شد ) ، كه در ادامه در وبلاگ گذارده خواهد شد .

جواناني كه مجبور به زندگي در حاشيه هاي اجتماعي و اقتصادي جامعه مي باشند،‌دسترسي كمتري هم به اطلاعات، مهارتها،  خدمات و حمايتها  نسبت به جواناني كه بطور عادي زندگي مي كنند خواهند داشت. اگر آنها در حال حاضر مبتلا به HIV بوده و با آن بسر مي برند حتي از ننگ و تبعيض تدبري در رنجند و در صورت بيماري واقعاً هيچ گونه دسترسي به مراقبتهاي پزشكي يا داروهاي مورد نياز نخواهند داشت.

 ۱- جواناني كه مواد مخدر تزريق مي كنند.

استفاده از داروهاي تزريقي يكي از انواع اعتياد است كه اغلب در نوجواني شروع مي شود. در سالهاي اخير، اعتياد تزريقي در ميان جوانان بويژه مردان جوان به مقدار زيادي افزايش يافته است. تزريق كننده هاي اتفاقي و تفريحي بسيار بيشتر مي باشند و تجربه كردن آن در ميان جوانان شايع و فراگير است. اكثر آنها خود را از مصرف كنندگان عادي داروهاي تزريقي تلقي نمي كنند.

كساني كه از سوزنها، سرنگهاي مشترك براي تزريق مواد مخدر استفاده مي كنند، در معرض خطر باوري ابتلا به HIV مي باشند در نپال شيوع HIV در ميان معتادان تزريقي از 2 درصد در سال 1995 تا تقريباً 50 درصد در سال 1998 افزايش يافته است. نيمي از 50000 معتاد تزريقي اين كشور در سنين 16 تا 25 سال بودند. يك بررسي در مورد خدمات ترك اعتياد در دوبلين، مركز ايرلند نشان داد كه 70 درصد جوانان تزريق كننده مواد مخدر از سرنگهاي مشترك استفاده مي كنند. در كشورهاي آسياي مركزي، فدراسيون روسيه و اروپاي مركزي و شرقي، 70 درصد معتادان تزريقي بطور تخميني كمتر از 25 سال سن دارند. اپيدمي HIV در آنجا سريعترين رشد را در جهان داراست.

وابستگي به مواد مخدر احتمال جذب جوانان به اعمال محرمانه يا روسپيگيري را براي تامين نيازهاي مالي اعتياد خود افزايش مي دهد. هنگامي كه شخصي اعتياد تزريقي به مواد مخدر را با روسپگيري همراه كند فرصت مناسبي براي گسترش ايدز از معتادان تزريقي و شريكان جنسي آنها به سطح بالاتري  از جامعه فراهم مي گردد.

حمايت از معتادان تزريقي در كشور ويتنام:

دو ظرف، يكي براي سوزنها و سرنگهاي استريل و ديگري براي قرار  دادن سوزنها و سرنگهاي استفاده شده،  در جلوي كافه هاي ونگ در شهر هوشيمين گذاشته مي شوند. (كافه تبادل سوزن در ويتنام)

اين كار توسط بنياد نجات كودكان آغاز شد و بوسيله دولت كانادا و ويتنام حمايت گرديد. اين كافه جواناني كه از داروهاي تزريقي استفاده مي كنند در مورد خطرات عفونت HIV و استفاده از وسايل استريل آموزش مي دهد. اين آموزش بوسيله كميته ايدز آن شهر انجام گرفت. اين كافه واقع در پاركي است كه بوسيله حصار سيمي احاطه شده است. مراجعه كنندگان آن به كاندوم، كلينيك عفونتهاي جنسي، نوشيدنيهاي داغ و امكانات استحمام دسترسي دارند. با پليس محل كه توافق شده است تا به محوطه پارك وارد نگردد يا اينكه معتادان را در حال تزريق دستگير نكنند. اين كافه روزانه 10 ساعت در تمام روزهاي هفته بوسيله كساني كه قبلاً معتاد تزريقي بوده اند اداره مي شود،‌ اطلاعاتي در مورد پيشگيري از عفونت HIV در اختيار مراجعه كنندگان قرار مي دهند. روزانه حدود 350 نفر به اين كافه مي آيند كه تعدادي از آنها روسپياني هستند كه مواد مخدر نيز تزريق مي كنند.

۲- نوجواناني كه مورد خشونت جنسي واقع مي شوند.

ميزان تجاوز گزارش شده در بسياري از كشورها در حال افزايش است اما اكثرا خشونتهاي جنسي همچنان گزارش نمي شوند. پسرها و دخترها هر دو نسبت به خشونت جنسي شامل آزار و بهره كشي جنسي آسيب پذير مي باشند. اما تعداد بيشتري از دختران و زنان جوان قرباني آن هستند.

نامتحمل است كه آزار دهنده هاي جنسي از كاندوم استفاده كنند لذا برشها و پارگيهاي حاصل از تماس جنسي اجباري احتمال عفونت به HIV را افزايش مي دهد.

در بوتسووانا، سال 1998 مطالعه اي نشان داد بيش از 5/2 تمام موارد تجاوز كه به دادگاه ارجاع مي شوند كودكان زير 16 سال را درگير كرده است، 58 درصد در سنين 11 تا 20 سال بودند. در كوازدلوناتال، افريقاي جنوبي، 10 درصد دختران نوجوان اولين تجربه جنسي خود را با زور يا تجاوز بدست آورده اند.    بررسيهايي  از 9 كشور منطقه كارائيب نشان دادند كه 48 درصد دختران نوجوان كه فعاليت جنسي داشته اند اولين تماس جنسي خود را با زور و اجبار انجام داده اند. (تربكين اين موارد هميشه بيگانه نيستند، دخترها و پسرها هر دو در معرض خشونت بوسيله بستگان، دوستان خانوادگي،‌ كارفرمايان، معلمين و ديگر بزرگسالاني كه حتي ممكن است به آنها اعتماد داشته باشند قرار دارند.    (همانند كودكان ما آرزوهايي داريم. شما آرزو داريد كه يك پرستار، يا معلم شويد ولي هيچ كس آرزو ندارد كه روسپي گردد). زن جوان مبتلا به HIV فيليپين، روسپي در سن 16 سالگي و هم اكنون آموزشيار به هم سالان.

0-جوانان و تجارت جنسي

(تخمين زده مي شود هر  ساله حدود 1 ميليون كودك براي تجارت جنسي ترغيب يا مجبور مي شوند. بعلت اينكه بهره كشي جنسي تجاري از كودكان بيشتعر بصورت مخفيانه انجام مي گيرد، جمع آوري اطلاعات صحيح مشكل مي باشد. سازمانهاي بهزيستي كشور هند گزارش كرده اند كه حدود 5/2 كارگران جنسي، كودكان زير 18 سال مي باشند و بعضي از آنها در سنين 8 تا 9 سال مي باشند. در مسكو، مركز فدراسيون روسيه سن متوسط دختران براي ورود به روسپیگري 16 سال است. هر دو جنس مورد بهره كشي قرار مي گيرند. در تعدادي از كشورها مثل سري لانكا بخش عمده اي از كودكان روسپي، پسرها هستند.

مشتريان روسپيها اغلب نوجوانان را انتخاب مي كنند چرا كه آنها تصور دارند كه كودكان ناقل ويروس ايدز نمي باشند. نوجواناني كه مورد بهره كشي جنسي قرار مي گيرند به هيچ وجه قدرت درخواست از بهره كشان براي تماس جنسي ايمن ندارند. 70 درصد كارگران جنسي نوجوان در آبيمان، كته دولووا و 48 درصد در پون هند قبلا به HIV مي باشند. در كامبوج كه بيشتر كارگران جنسي جوان هستند بيش از 4/1 كارگران جنسي سنين 15 تا 19 سال آلوده به HIV مي باشند.

اين موارد بر نياز تقويت تلاشها جهت جلوگيري از بهره كشي جنسي تجاري تاكيد دارند. از آنجائيكه دختران بعد از شروع روسپيگيري سريعا مبتلا به عفونت هاي جنسي مي شوند تلاشهاي ويژه اي براي تعيين و تامين خدمات پيشگيري براي كارگران جنسي جديد مورد نياز است:

۴- كودكان و دوران جواني در خيابان.

پديده كودكان خياباني در هر بخشي از جهان وجود دارد. آنها معلول جنگ، فقر، خشونت خانگي،‌آزارهاي جسمي .و رواني و بيماري ايدز مي باشند. مبارزه روزانه آنها براي بقاء ممكن است توجه آنها را از اينكه قبلا به بيماري مرگباري مي باشند بدور نگهدارد.

بطور تخميني ده هزار كودك در خيابانهاي شهرهاي افريقاي جنوبي و حدود يكصد هزار كودك خياباني در سه شهر كلكته، دهلي و مومبايي هند زندگي يا كار مي كنند. بيش از نيمي از  141 كودك خياباني مصاحبه شده در افريقاي جنوبي گفته اند كه براي پول،‌كالا يا حمايت شدن،‌مجبور به تماس جنسيب شده اند و تعدادي هم اشاره كرده اند كه مورد تجاوز واقع شده اند.

۵- مردان جواني كه با هم جنس خود تماس جنسي دارند.

خطر ابتلا به HIV بويژه از راه تماس جنسي مقعدي بدون استفاده از كاندوم بالا مي باشد. ننگ اجتماعي و خشونتهايي كه متوجه هم جنس بازان است خطرات ابتلا  به HIV را بيشتر مي كند. چرا كه ممكن است آنها فعاليت جنسي خود را مخفي كنند و در نتيجه اطلاعات مورد نياز دسترسي نداشته باشند بعضي از مردان جواني كه با هم جنس خود روابط جنسي دارند ممكن است خود را هم هم جنس باز معرفي نكرده و يا ممكن است تجارت هم جنس بازي قدمتي بدون حفاظت كردن از رفتارهاي غير ايمن كه آنها را در معرض HIV قرار مي دهد داشته اند. در پرو در ميان مردان جواني كه خود را هم جنس باز معرفي كرده اند،‌40  درصد اخيراً تماس جنسي غيرايمن داشته اند. در مطالعه ميگري بيش از 72 درصد مردان جوان هم جنس باز در امريكاي لاتين در تيجوانا و مكزيك و در ايالات متحده در سن ويه گو تماس جنسي متعددي غير ايمن داشته اند.

۶- ‌نوجوانان درگير در منازعات مسلحانه:

HIV و ايدز در جابجائي ها و ويرانيهاي ناشي از منازعات مسلحانه كه جوامع را آورده و خدمات بهداشتي،‌ زير ساختهاي آموزشي و حمايتهاي قانوني را نابود مي سازد و گسترش مي يابد. در آغاز هزاره جديد، 35 ميليون نفر يا از كشور خود آواره شدند و يا در كشور خود مجبور به جابجائي محل سكونت خود گشتند. حدود 80 درصد آنها كودكان و زنان بودند.  بخشي از جوانان در ا رودگاههاي آوارگان ايمني نسبي خواهند داشت، اگرچه حتي در آنجا نيز ممكن است قرباني مسائلي شوند و مورد آزار قرار گيرند. بعضي هم بدون هيچگونه حمايتي هستند و هدف تجاوز و خشونت هاي جنسي قرار مي گيرند. آنها اغلب هيچ گونه دسترسي به اطلاعات مربوط به HIV  ، مراقبتهاي بهداشتي يا وسايل مربوط به فعاليت هاي جنسي ايمن ندارند.

تخمين زده مي شود كه 300 هزار كودك سرباز در سراسر دنيا وجود دارد كه در بعضي تنها 10 سال سن دارند. آنها سلاح حمل مي كنند، بعنوان پيام رسان، باربر يا آشپز خدمت مي كنند و براي سوء استفاده جنسي بكار گرفته مي شوند. مردان جوان در آتش معمولا شريكان جنسي متعددي دارند و پايگاههاي نظامي هم اغلب بوسيله كارگران جنسي با ميزان ابتلاي بالا به عفونتهاي جنسي و HIV احاطه شده اند. حتي در دوران صلح نيز ميزان عفونتهاي جنسي در نظاميان جوان 2 تا 5 برابر شهروندان است و در منازعات مسلحانه ميزان عفونت تا 50 برابر بيشتر خواهد شد. اغلب آنها در بازگشت به خانه همسران و ديگران زنان را به HIV آلوده مي كنند.

۷- كودكان يتيم شده يا متاثر از بيماري ايدز.

بيش از 10 ميليون كودك زير 15 سال والدين يا يكي از آنها را از دست داده اند. پيش بيني شده تعداد كل كودكان يتيم شده بواسطه اپيدمي ايدز تا سال 2010 ميلادي به بيش از 2 برابر ميزان فعلي خواهد رسيد.

كودكاني كه بواسطه بيماري ايدز يتيم مي شوند نسبت به كودكاني كه به ساير علل يتيم مي شوند در معرض خطر بالاتري براي ابتلا به سوء تغذيه، بيماري، آزار،‌كارهاي سخت و بهره كشي جنسي قرار دارند و اين عوامل آسيب پذيري آنها را به عفونت HIV افزايش مي دهد. همچنين آنها از ننگ و تبعيض ناشي از بيماري ايدز والدين رنج مي برند و ممكن است به همين دليل از آموزش، كار، ‌مسكن، و ديگر نيازهاي اساسي زندگي محروم شوند.

دختران احتمالا براي مراقبت از والدين مبتلا به ايدز يا خواهران و برادران كوچكتر خود ترك تحصيل مي كنند همينطور يتيمان بعلت تبعيض، فشارهاي عاطفي يا بعلت عدم توانايي پرداخت شهريه مخدرسه ترك تحصيل مي كنند. مطالعه اي در مزارع تجاري زيمباوه نشان داده كه تقريبا نيمي از يتيمان در سن مدرسه ابتدايي ترك تحصيل كرده اند و هيچكدام تا مرحله بعدي به تحصيل ادامه نداده اند. در اوگانداد 4/1 كودكان سنين 13 تا 18 سال كه والدين آنها به HIV يا ايدز مبتلا بودند از تحصيل در مدرسه محروم بودند. (كودكاني كه ترك تحصيل مي كنند با احتمال كمتري مهارتهاي ضروري اجتناب از تماس جنسي يا داشتن فعاليتهاي جنسي ايمن را فرا خواهند گرفت. آنها از نظر اقتصادي آسيب پذير بوده و مستعد به بهره كشي جنسي مي باشند.

از هنگام مرگ پدرم، با پدربزرگ و مادربزرگمان زندگي كرده بوديم. روزانه 50 تا 60 روپيه (تقريبا 1 دلار) از فروش سبزيجات يا كشيدن درشكه بدست مي آورم. 3 برادر كوچكتر از خودم دارم. دوست دارم تحصيل كنم. اما پدربزرگم مي گويد: كه توانايي اداره ما را بدون مشاركت من در تامين نيازهاي خود و برادرانم را ندارد (پسر 16 ساله يتيم شده بواسطه ايدز والدين، هند)

 

چهارشنبه بیست و هشتم آذر 1386 |

هم میهن عزیزم :

جناب آقای غنی زاده

سلام . هم میهن عزیزم از اینکه برای راهنمایی بنده پیشنهاد فرستادید متشکرم . از تمامی عزیزانی که این وبلاگ را مطالعه می کنند خواهشمندم در جهت بهبود این وبلاگ از راهنمایی کردن و ارائه انتقادات و پیشنهادات دریغ نورزند .

از آنجایی که بنده با نیازهای تمامی سازمانهای غیر دولتی آشنایی ندارم .راهنماییهای شما در بالا بردن کارایی این وبلاگ کمک موثری خواهد بود .

 در زمینه نیروهای داوطلب و چگونگی جذب و نگهداری آنها و چگونگی جذب منابع مالی جدید حتما مقالات و منابعی را معرفی خواهم کرد. ضمنا در رابطه با نحوه مدیریت سازمانهای غیر دولتی ددر حال تهیه جزوه اجرایی مناسبی می باشم . در این راستا آنچه مفید باشد حتما در وبلاگ قرار می دهم .

با سپاس فراوان . مریم علی نژاد .

دوشنبه بیست و ششم آذر 1386 |

تعداد سازمانهای غیر دولتی رو به فزونی است .

سرپرست دفتر امور اجتماعی سازمان ملی جوانان از افزایش 100 درصدی سمن های سازمان ملی جوانان در سال 86 خبر داد.

 

بنا بر اعلام روابط سازمان ملی جوانان، محسن زنگنه ضمن اعلام این خبر اظهار داشت: در نیمه ی اول سال جاری، 370 سمن از سازمان ملی جوانان اعتبارنامه دریافت کرده اند. آمار ثبت شده، نشان دهنده رشد 100 درصدی سازمان های مردم نهاد نسبت به سال 85 است.

 

وی با اشاره به اینکه بیشترین حجم ثبت سازمان های مردم نهاد در سال 83 بوده است گفت: در سال 85، 375 سمن به ثبت رسیدند و به طور کلی از سال 79 تا کنون 2907 سازمان مردم نهاد، از سازمان ملی جوانان اعتبارنامه دریافت کرده اند.

 

زنگنه با اشاره به اینکه نسبت تعداد تشکل ها به جمعیت جوانان، 91/0 درصد است گفت: این رقم در      سال های گذشته 62/0 درصد بوده و از این رو در سال جاری شاهد افزایش این میزان هستیم. به طور کلی بر اساس آمار به دست آمده، 221 هزار و 800 نفر از جوانان تحت پوشش تشکل ها هستند.

 

زنگنه با اشاره به تنوع موضوعات فعالیت سازمان های مردم نهاد در سال جاری گفت: در سال 85 و 86، از تعداد 1482 اعتبارنامه تمدید شده، 349 سمن در حوزه علمی و پژوهشی، 273 مورد در حوزه اعتقادی و مذهبی، 244 سمن در حوزه های هنری و ادبی، 150 سمن در زمینه گردشگری، 86 مورد در حوزه خدمات داوطلبانه و امدادی و 52 سمن با موضوعات ورزشی فعالیت دارند. همچنین از تعداد 735 سازمان مردم نهاد ثبت شده در زمان مذکور، 202 سمن در حوزه اعتقادی و مذهبی و 177 سمن در حوزه علمی و پژوهشی ثبت شده اند. دیگر      سازمان های مردم نهاد ثبت شده از سوی دفتر امور اجتماعی سازمان ملی جوانان در گروه های فرهنگی، هنری و ادبی، ورزشی، امور دختران و زنان و گردشگری، اعتبارنامه دریافت کرده اند. 

 

وی با تأکید بر اهمیت تأسیس سازمان های مردم نهاد جهت افزایش مشارکت اجتماعی جوانان، گفت: در سال جاری نقشه جامع سازماندهی جوانان در حوزه اجتماعی تعریف شده است و در قالب این نقشه، مشارکت اجتماعی جوانان در چهار گروه بررسی می شود. بر این اساس، مشارکت های اجتماعی تشکل های سراسری، سازمان های مردم نهاد غیر وابسته و وابسته به سازمان ملی جوانان و جمع جوانان فعال که گروه مشخصی ندارند، سازماندهی  می شوند.

 

برگرفته از سايت :

http://rayehesabz.blogfa.com/

شنبه بیست و چهارم آذر 1386 |

خبر !!

سه خبر مهم :

۱ . در طی دی ماه قرار است چند سمینار تخصصی در زمینه سازمانهای غیر دولتی توسط دانشگاه آزاد

 اسلامی واحد علوم و تحقیقات برگزار شود . زمان و مکان این سمینارها را در همین وبلاگ بخوانید .

 

۲ . بزودی تعداد قابل توجهی پروژه تحقیقاتی و پایان نامه در حوزه تخصصی سازمانهای غیر دولتی که توسط

 دانشجویان مدیریت سازمانهای غیر دولتی در مقطع کارشناسی ارشد تهیه شده اند در اختیار کتابخانه دانشگاه

 آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات قرار می گیرد . علاقه مندان می توانند از این منابع استفاده نمایند .

 

۳ . انجمن فارغ التحصیلان مدیریت سازمانهای غیر دولتی با عضویت اساتید و متخصصین این حوزه

 مدیریتی با تلاش و حمایت گروه مدیریت دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات در حال تاسیس است . به

 طبع عزیزان فعال در سازمانهای غیر دولتی می توانند از مشاوره و راهنمایی این انجمن استفاده نمایند .

 

به امید سرفرازی و آبادی ایران عزیزمان که تنها از طریق ما شدن و مشارکت عمومی قابل دستیابی می باشد .

با سپاس فراوان مریم علی نژاد .

سه شنبه بیستم آذر 1386 |

سلام

دوستان گلم از نظراتی که برام میل کرده بودید متشکرم . من سعی می کنم سوالات همه شما رو بصورت ایمیل پاسخ بدم چون تصمیم دارم در این وبلاگ تنها مطالبی رو ثبت کنم که مقاله یا جزوه دانشگاهی و کاملا علمی هستند .

لطفا سوالات خودتان را صریح و بصورت جزء به جزء برام بفرستین تا بتونم در حد توان منابعی مرتبط با اونها رو پیدا کرده به شما معرفی کنم . بعضی از دوستان هم مطالبی می خواستند که فراهم کردن اونها واقعا از توان بنده خارجه . امیدوارم بتوانم در راستای به تعالی رساندن علم مدیریت سازمانهای غیر دولتی قدمی هر چند کوچک بردارم .

نکته :

یه سوال دارم : من مقالات و حتی کتابهای خوبی بصورت پی دی اف دارم که دوست دارم در بلاگ قرار دهم اما نحوه قرار دادن اونها رو بلد نیستم . در راستای بهتر کردن و بالا بردن کیفیت بلاگ لطفا مرا راهنمایی کنید تا از این مقالات نیز بتوانیم در بلاگ استفاده کنیم .

با سپاس فراوان از حسن توجه شما  مریم علی نژاد

 

دوشنبه نوزدهم آذر 1386 |

report phishing report abuse This page is hosted by XM.COM - Free Web Hosting > Stats Maker